გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება

გიორგი მერჩულის ჰაგიოგრაფიული ძეგლი მოგვითხრობს გრიგოლ ხანძთელის — VIII-IX საუკუნეების უდიდესი ქართველი საეკლესიო მოღვაწის — ცხოვრებაზე. ის კლარჯეთის ულოცველ მთებში აარსებს მონასტრების მთელ ქსელს (მათ შორის ხანძთისა და შატბერდის სავანეებს), წერა-კითხვისა და სულიერი განათლების კერებად აქცევს მათ და საფუძველს უყრის ქართული სამონასტრო ცხოვრების ტრადიციას. ნაწარმოები ცნობილია აგრეთვე თავისი ცნობილი ფრაზით ენისა და რწმენის განუყოფლობაზე — „ქართლად ფრიადი ქვეყანა აღირაცხების, რომელსაცა შინა ქართულითა ენითა ჟამი შეიწირვის და ლოცვაჲ ყოველი აღესრულების“ — რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ქართული ეროვნული თვითშეგნების ერთ-ერთ უმთავრეს საყრდენად იქცა.